Ukadaulo Woyambirira wa Ulimi wa Zomera Zobiriwira wa Zhang Zhiping 2022-08-26 17:20 Yatumizidwa ku Beijing

China yapanga dongosolo loletsa ndi kuletsa kugwiritsa ntchito mankhwala ophera tizilombo komanso kuti mankhwala ophera tizilombo asakule, ndipo ukadaulo watsopano wogwiritsa ntchito ma phototaxis a tizilombo poletsa tizilombo taulimi walimbikitsidwa kwambiri ndipo wagwiritsidwa ntchito.

Mfundo zaukadaulo wowongolera tizilombo towononga maso

Kulamulira tizilombo pogwiritsa ntchito njira zowonera kumadalira makhalidwe a thupi la gulu la tizilombo. Tizilombo tambiri timakhala ndi kutalika kwa mafunde komwe kumaonekera, gawo limodzi limakhala mu gulu la UVA losaoneka, ndipo gawo lina lili mu gawo la kuwala kooneka. Mu gawo losaoneka, chifukwa silili pamtunda wa kuwala kooneka ndi photosynthesis, zikutanthauza kuti kafukufuku wokhudza gawo ili la gulu sadzakhudza ntchito ndi photosynthesis ya zomera. Ofufuzawa adapeza kuti poletsa gawo ili la gulu, lingapangitse kuti tizilombo tisawonekere, kuchepetsa ntchito zawo, kuteteza mbewu ku tizilombo komanso kuchepetsa kufalikira kwa mavairasi. Mu gawo ili la gulu la kuwala kooneka, n'zotheka kulimbitsa gawo ili la gulu m'dera lomwe lili kutali ndi mbewu kuti lisokoneze momwe tizilombo timagwirira ntchito kuti titeteze mbewu kuti zisadwale.

Tizilombo tofala m'malo osungiramo zinthu

Tizilombo tofala kwambiri m'malo obzalamo ndi monga thrips, aphid, whiteflies, ndi leafminers, ndi zina zotero.

matenda a thrips

matenda a nsabwe za m'masamba

matenda a ntchentche zoyera

matenda a leafminer

Mayankho owongolera tizilombo ndi matenda a malo ogwirira ntchito

Kafukufukuyu adapeza kuti tizilombo tatchulidwa pamwambapa tili ndi zizolowezi zofanana. Zochita, kuuluka, ndi kufunafuna chakudya kwa tizilomboti zimadalira kuyenda kwa ma spectral mu gulu linalake, monga nsabwe za m'masamba ndi ntchentche zoyera mu kuwala kwa ultraviolet (kutalika kwa mafunde pafupifupi 360 nm) ndi kuwala kobiriwira mpaka chikasu (520 ~ 540 nm) kuli ndi ziwalo zolandirira. Kulowerera ndi magulu awiriwa kumasokoneza ntchito ya tizilomboti ndipo kumachepetsa kuchuluka kwa kuberekana kwake. Tizilombo ta thrips timakhalanso ndi mphamvu yowoneka bwino mu gawo la kuwala kooneka la gulu la 400-500 nm.

Kuwala kokhala ndi mitundu yochepa kungayambitse tizilombo kutera, motero kumapanga mikhalidwe yabwino yokoka ndi kugwira tizilombo. Kuphatikiza apo, kuwala kwa dzuwa kochulukirapo (koposa 25% ya kuwala) kungalepheretsenso tizilombo kuti tisamalumikize zinthu zowala. Monga mphamvu, kutalika kwa nthawi ndi kusiyana kwa mitundu, zimakhudzanso kwambiri kuchuluka kwa momwe tizilombo timayankhira. Tizilombo tina tili ndi mitundu iwiri yooneka, yomwe ndi UV ndi kuwala kwachikasu ndi kobiriwira, ndipo tina tili ndi mitundu itatu yooneka, yomwe ndi UV, kuwala kwabuluu ndi kuwala kwachikasu ndi kobiriwira.

mikanda yowunikira yooneka bwino ya tizilombo tofala

Kuphatikiza apo, tizilombo toopsa tingasokonezedwe ndi ma phototaxis awo oipa. Mwa kuphunzira za moyo wa tizilombo, njira ziwiri zothetsera tizilombo zitha kugwiritsidwa ntchito. Choyamba ndikusintha malo obiriwira m'malo ozungulira omwe amatha kutsekeka, kuti kuchuluka kwa tizilombo tomwe tili mu greenhouse, monga kuwala kwa ultraviolet, kuchepe kwambiri, kuti tipeze "khungu" kwa tizilombo tomwe tili mu gulu ili; chachiwiri, pa nthawi yosatsekeka, kuwala kapena kufalikira kwa kuwala kwamitundu ina ya ma receptor mu greenhouse kungawonjezeke, motero kusokoneza momwe tizilombo timawulukira ndi kutera.

Njira yotsekereza UV

Njira yotsekereza UV ndi kuwonjezera zinthu zotsekereza UV ku filimu yobiriwira komanso ukonde wa tizilombo, kuti zitseke bwino mawaya akuluakulu omwe amakhudzidwa ndi tizilombo tomwe timalowa mu greenhouse. Potero zimaletsa ntchito ya tizilombo, kuchepetsa kuberekana kwa tizilombo komanso kuchepetsa kufalikira kwa tizilombo ndi matenda pakati pa mbewu zomwe zili mu greenhouse.

Ukonde wa tizilombo ta spectrum

Ukonde woteteza tizilombo wa ma mesh 50 (high mesh density) sungathe kuletsa tizilombo chifukwa cha kukula kwa ukondewo. M'malo mwake, ukondewo umakulitsidwa ndipo mpweya wabwino umakhala wabwino, koma tizilombo sitingathe kulamulira.

chitetezo cha ukonde wa tizilombo tochuluka kwambiri

Maukonde a tizilombo tating'onoting'ono amaletsa mikanda yowunikira ya tizilombo powonjezera zowonjezera za mikanda yolimbana ndi ultraviolet kuzinthu zopangira. Chifukwa sikuti zimangodalira kuchuluka kwa maukonde kuti ziwongolere tizilombo, komanso n'zotheka kugwiritsa ntchito ukonde wocheperako wowongolera tizilombo kuti upeze zotsatira zabwino zowongolera tizilombo. Izi zikutanthauza kuti, ngakhale zikutsimikizira kuti mpweya wabwino ukuyenda bwino, zimathandizanso kuti tizilombo tiziyenda bwino. Chifukwa chake, kutsutsana pakati pa mpweya wabwino ndi kulamulira tizilombo m'malo obzala mbewu kumathetsedwanso, ndipo zofunikira zonse ziwiri zitha kukwaniritsidwa ndipo kulinganiza bwino kwachitika..

Kuchokera ku kuwala kwa gulu la spectral pansi pa ukonde wolamulira tizilombo wa 50-mesh, zitha kuwoneka kuti gulu la UV (gulu la tizilombo tomwe timayamwa kuwala) limayamwa kwambiri, ndipo kuwalako kuli kochepera 10%. M'dera la mawindo opumira mpweya obiriwira okhala ndi maukonde otere a tizilombo, masomphenya a tizilombo sawoneka bwino m'gululi.

mapu owunikira a gulu la ma spectral net la tizilombo ta spectral (maukonde 50)

maukonde a tizilombo okhala ndi mitundu yosiyanasiyana

Pofuna kutsimikizira momwe ukonde wosagwidwa ndi tizilombo umagwirira ntchito, ofufuzawo adachita mayeso oyenera, kutanthauza kuti, m'munda wopangira phwetekere, ukonde wosagwidwa ndi tizilombo wokhala ndi ma mesh 50, ukonde wosagwidwa ndi tizilombo wokhala ndi ma mesh 50, ukonde wosagwidwa ndi tizilombo wokhala ndi ma mesh 40, ndi ukonde wosagwidwa ndi tizilombo wokhala ndi ma mesh 40 unasankhidwa. Maukonde a tizilombo okhala ndi magwiridwe antchito osiyanasiyana komanso kuchulukana kwa ma mesh osiyanasiyana adagwiritsidwa ntchito poyerekeza kuchuluka kwa kupulumuka kwa ntchentche zoyera ndi thrips. Pa kuwerengera kulikonse, chiwerengero cha ntchentche zoyera pansi pa ukonde wolamulira tizilombo wokhala ndi ma mesh 50 chinali chochepa kwambiri, ndipo chiwerengero cha ntchentche zoyera pansi pa ukonde wamba wokhala ndi ma mesh 40 chinali chachikulu kwambiri. Zitha kuwoneka bwino kuti pansi pa ukonde womwewo wosagwidwa ndi tizilombo, chiwerengero cha ntchentche zoyera pansi pa ukonde wosagwidwa ndi tizilombo chimakhala chochepa kwambiri kuposa pansi pa ukonde wamba. Pansi pa nambala yomweyi ya ukonde, chiwerengero cha tizilombo ta thrips pansi pa ukonde woteteza tizilombo ndi chocheperapo kuposa pansi pa ukonde wamba woteteza tizilombo, ndipo ngakhale chiwerengero cha tizilombo ta thrips pansi pa ukonde woteteza tizilombo wa 40-mesh ndi chocheperapo kuposa pansi pa ukonde wamba woteteza tizilombo wa 50-mesh. Kawirikawiri, ukonde woteteza tizilombo wa spectral ukhoza kukhala ndi mphamvu yoteteza tizilombo kuposa ukonde wamba woteteza tizilombo wa strength pamene ukuonetsetsa kuti mpweya wabwino ukuyenda bwino.

chitetezo cha maukonde osiyanasiyana oteteza tizilombo ndi maukonde wamba oteteza tizilombo

Nthawi yomweyo, ofufuzawo adachitanso kafukufuku wina, womwe ndi kugwiritsa ntchito maukonde wamba oteteza tizilombo okhala ndi ma mesh 50, maukonde oteteza tizilombo okhala ndi ma mesh 50, ndi maukonde wamba oteteza tizilombo okhala ndi ma mesh 68 kuti ayerekezere kuchuluka kwa ma thrips mu greenhouse kuti apange phwetekere. Monga momwe chithunzi 10 chasonyezera, ukonde wamba woteteza tizilombo womwewo, 68-mesh, chifukwa cha kuchuluka kwa maukonde ake, zotsatira za ukonde woteteza tizilombo zimakhala zapamwamba kwambiri kuposa ukonde wamba woteteza tizilombo wokhala ndi ma mesh 50. Koma ukonde womwewo woteteza tizilombo wokhala ndi ma mesh 50-mesh uli ndi ma thrips ochepa kuposa ukonde wamba woteteza tizilombo wokhala ndi ma mesh 68-mesh.

kuyerekeza chiwerengero cha tizilombo toyambitsa matenda pansi pa ukonde wosiyanasiyana wa tizilombo

Kuphatikiza apo, poyesa ukonde wamba wa ma mesh 50 wosaphera tizilombo ndi ukonde woteteza tizilombo wa ma mesh 40 wosaphera tizilombo wokhala ndi magwiridwe awiri osiyana komanso kuchulukana kwa ma mesh osiyanasiyana, poyerekeza kuchuluka kwa ma thrips pa bolodi lomata m'dera lopangira leek, ofufuza adapeza kuti ngakhale ndi ukonde wotsika, kuchuluka kwa ma spectral kumakhala ndi zotsatira zabwino kwambiri zopewera tizilombo kuposa ukonde wamba wopewera tizilombo.

kuyerekeza kwa chiwerengero cha tizilombo toyambitsa matenda pogwiritsa ntchito maukonde osiyanasiyana oletsa tizilombo popanga

kuyerekeza kwenikweni kwa mphamvu yolimbana ndi tizilombo ya ukonde womwewo ndi magwiridwe antchito osiyanasiyana

 Filimu yothamangitsira tizilombo tosiyanasiyana

Filimu wamba wophimba greenhouse umayamwa gawo la mafunde a UV, chomwe ndi chifukwa chachikulu chofulumizitsa kukalamba kwa filimuyi. Zowonjezera zomwe zimaletsa gulu la tizilombo tomwe timakhudzidwa ndi UVA zimawonjezeredwa ku filimu yophimba greenhouse kudzera muukadaulo wapadera, ndipo poganizira kuti nthawi yantchito yanthawi zonse ya filimuyi sikhudzidwa, imapangidwa kukhala filimu yokhala ndi mphamvu zopewera tizilombo.

Zotsatira za filimu yotchinga UV ndi filimu wamba pa mitundu ya whitefly, thrips, ndi aphid

Pamene nthawi yobzala ikuwonjezeka, zikuwoneka kuti chiwerengero cha tizilombo pansi pa filimu yamba chikuwonjezeka kwambiri kuposa chomwe chili pansi pa filimu yotsekera UV. Tiyenera kunena kuti kugwiritsa ntchito filimu yamtunduwu kumafuna kuti alimi azisamala kwambiri polowera ndi kutuluka komanso potsegula mpweya akamagwira ntchito m'nyumba yobiriwira tsiku ndi tsiku, apo ayi mphamvu yogwiritsira ntchito filimuyi idzachepa. Chifukwa cha kulamulira bwino tizilombo pogwiritsa ntchito filimu yotsekera UV, kugwiritsa ntchito mankhwala ophera tizilombo ndi alimi kumachepa. Pobzala eustoma m'malo osungiramo zomera, ndi filimu yotsekera UV, kaya ndi chiwerengero cha zomera zobiriwira, thrips, whiteflies kapena kuchuluka kwa mankhwala ophera tizilombo omwe amagwiritsidwa ntchito, ndi kochepa kuposa filimu yamba.

Kuyerekeza zotsatira za filimu yotsekereza UV ndi filimu wamba

kuyerekeza kugwiritsa ntchito mankhwala ophera tizilombo m'nyumba yobiriwira pogwiritsa ntchito filimu yotchinga UV ndi filimu wamba

Njira yosokoneza/kutsekereza mitundu yowala

Kuchuluka kwa utoto ndi khalidwe la ziwalo zowoneka ndi tizilombo zomwe zimapewa mitundu yosiyanasiyana. Pogwiritsa ntchito mphamvu ya tizilombo ku mitundu ina yooneka kuti tisokoneze komwe tizilombo tikupita, motero kuchepetsa kuwonongeka kwa tizilombo ku mbewu ndikuchepetsa kugwiritsa ntchito mankhwala ophera tizilombo.

Kusokoneza kwa kuwunikira kwa filimu

Mu kupanga, mbali yachikasu ya filimu yachikasu yofiirira ikuyang'ana mmwamba, ndipo tizilombo monga nsabwe za m'masamba ndi ntchentche zoyera zimagwera pa filimuyi mochuluka chifukwa cha phototaxis. Nthawi yomweyo, kutentha kwa pamwamba pa filimuyi kumakhala kwakukulu kwambiri nthawi yachilimwe, kotero kuti tizilombo tochuluka tomwe timamatira pamwamba pa filimuyi timaphedwa, motero kuchepetsa kuwonongeka komwe kumachitika ku mbewu chifukwa cha tizilombo totere tomwe timamatira ku mbewuzo mosasamala. Filimu yasiliva-imvi imagwiritsa ntchito negative tropism ya nsabwe za m'masamba, thrips, ndi zina zotero kuti ipange kuwala kwa mtundu. Kuphimba nkhaka ndi sitiroberi zomwe zimabzala m'nyumba ndi filimu yasiliva-imvi kungachepetse bwino kuwonongeka kwa tizilombo totere.

kugwiritsa ntchito mitundu yosiyanasiyana ya mafilimu

zotsatira zothandiza za filimu yachikasu-bulauni pa malo opangira phwetekere

Kusokoneza kwa ukonde wamtundu wa sunshade

Kuphimba maukonde amitundu yosiyanasiyana pamwamba pa nyumba yobiriwira kungachepetse kuwonongeka kwa mbewu pogwiritsa ntchito mitundu ya kuwala kwa tizilombo. Chiwerengero cha ntchentche zoyera zomwe zimakhala mu ukonde wachikasu chinali chachikulu kwambiri kuposa cha ukonde wofiira, ukonde wabuluu ndi ukonde wakuda. Chiwerengero cha ntchentche zoyera zomwe zili mu nyumba yobiriwira zomwe zili ndi ukonde wachikasu chinali chochepa kwambiri kuposa cha ukonde wakuda ndi ukonde woyera.

kusanthula momwe zinthu zilili polimbana ndi tizilombo pogwiritsa ntchito maukonde amitundu yosiyanasiyana

Kusokoneza kwa ukonde wowunikira dzuwa wa zojambulazo za aluminiyamu

Ukonde wowunikira wa aluminiyamu wayikidwa m'mbali mwa nyumba yosungiramo zinthu zakale, ndipo chiwerengero cha ntchentche zoyera chatsika kwambiri. Poyerekeza ndi ukonde wamba wosagwidwa ndi tizilombo, chiwerengero cha thrips chatsika kuchoka pa 17.1 mitu/m²mpaka 4.0 mitu/m².

kugwiritsa ntchito ukonde wowunikira wa aluminiyamu

Bolodi Lomata

Pakupanga, mabolodi achikasu amagwiritsidwa ntchito kupha ndi kupha nsabwe za m'masamba ndi ntchentche zoyera. Kuphatikiza apo, ma thrip amakhudzidwa ndi buluu ndipo amakhala ndi ma taxis amphamvu abuluu. Pakupanga, mabolodi abuluu angagwiritsidwe ntchito kupha ndi kupha ma thrip, ndi zina zotero, kutengera chiphunzitso cha ma taxis amtundu wa tizilombo omwe amapangidwa. Pakati pawo, riboni yokhala ndi bullseye kapena pattern ndi yokongola kwambiri kuti ikope tizilombo..

tepi yomata yokhala ndi bullseye kapena chitsanzo

Zambiri zokhudza mawu

Zhang Zhiping. Kugwiritsa Ntchito Ukadaulo Wowongolera Tizilombo Toopsa ku Malo Osungira Zinthu [J]. Ukadaulo wa Uinjiniya Waulimi, 42(19): 17-22.