Ukadaulo waulimi waulimi wowonjezera kutenthaYofalitsidwa nthawi ya 17:30 pa Okutobala 14, 2022 ku Beijing

Chifukwa cha kuchuluka kwa anthu padziko lonse lapansi komwe kukuchulukirachulukira, kufunikira kwa anthu chakudya kukuwonjezeka tsiku ndi tsiku, ndipo zofunikira kwambiri zimayikidwa patsogolo pa zakudya ndi chitetezo cha chakudya. Kulima mbewu zobala zipatso zambiri komanso zabwino kwambiri ndi njira yofunika kwambiri yothetsera mavuto azakudya. Komabe, njira yachikhalidwe yoberekera imatenga nthawi yayitali kuti ikule mitundu yabwino kwambiri, zomwe zimalepheretsa kupita patsogolo kwa kubereka. Pa mbewu zomwe zimadziberekera zokha pachaka, zingatenge zaka 10-15 kuchokera pa kubzala koyamba mpaka kupanga mtundu watsopano. Chifukwa chake, kuti tifulumizitse kupita patsogolo kwa kubereka mbewu, ndikofunikira kwambiri kukonza bwino kuberekera ndikufupikitsa nthawi yobereka.

Kubereketsa mwachangu kumatanthauza kukulitsa kukula kwa zomera, kufulumizitsa maluwa ndi zipatso, ndikufupikitsa nthawi yobereketsa powongolera mikhalidwe ya chilengedwe m'chipinda chokuliramo chotsekedwa bwino. Fakitale ya zomera ndi njira yaulimi yomwe ingapangitse kupanga mbewu moyenera kwambiri kudzera mukuwongolera bwino chilengedwe m'malo osungiramo zinthu, ndipo ndi malo abwino kwambiri obereketsa mwachangu. Mikhalidwe ya malo obzala monga kuwala, kutentha, chinyezi ndi kuchuluka kwa CO2 m'fakitale ndi yowongoka, ndipo sizimakhudzidwa kwambiri ndi nyengo yakunja. Pansi pa mikhalidwe yowongoleredwa ya chilengedwe, mphamvu yabwino kwambiri ya kuwala, nthawi yowala ndi kutentha zimatha kufulumizitsa njira zosiyanasiyana za thupi la zomera, makamaka photosynthesis ndi maluwa, motero zimafupikitsa nthawi yobereka mbewu. Kugwiritsa ntchito ukadaulo wa fakitale ya zomera kuwongolera kukula ndi chitukuko cha mbewu, kukolola zipatso pasadakhale, bola ngati mbewu zochepa zomwe zimatha kumera zitha kukwaniritsa zosowa za kubereka.

Photoperiod, chinthu chachikulu chomwe chimakhudza chilengedwe chomwe chimakhudza kukula kwa mbewu

Kuzungulira kwa kuwala kumatanthauza kusinthana kwa nthawi ya kuwala ndi nthawi yamdima patsiku. Kuzungulira kwa kuwala ndi chinthu chofunikira chomwe chimakhudza kukula, chitukuko, maluwa ndi zipatso za mbewu. Pozindikira kusintha kwa kayendedwe ka kuwala, mbewu zimatha kusintha kuchokera ku kukula kwa zomera kupita ku kukula kobereka komanso maluwa ndi zipatso zonse. Mitundu yosiyanasiyana ya mbewu ndi majini imakhala ndi mayankho osiyanasiyana a thupi ku kusintha kwa nthawi ya kuwala. Zomera zomwe zimawala kwa nthawi yayitali, nthawi ya dzuwa ikapitirira kutalika kwa nthawi ya dzuwa, nthawi ya maluwa nthawi zambiri imakulitsidwa ndi kutalika kwa nthawi ya kuwala, monga oats, tirigu ndi barele. Zomera zosalowerera, mosasamala kanthu za nthawi ya kuwala, zimaphuka, monga mpunga, chimanga ndi nkhaka. Zomera za masiku afupiafupi, monga thonje, soya ndi mapira, zimafuna nthawi ya kuwala kochepera kuposa kutalika kwa dzuwa kofunikira kuti ziphuke. Pansi pa malo opangira kuwala kwa maola 8 ndi kutentha kwa 30℃, nthawi ya maluwa a amaranth imakhala masiku opitilira 40 isanafike nthawi ya m'munda. Pogwiritsa ntchito kuwala kwa maola 16/8 (kowala/kuda), mitundu yonse isanu ndi iwiri ya barele inayamba kuphuka msanga: Franklin (masiku 36), Gairdner (masiku 35), Gimmett (masiku 33), Commander (masiku 30), Fleet (masiku 29), Baudin (masiku 26) ndi Lockyer (masiku 25).

Pansi pa chilengedwe chopangidwa, nthawi yokulira ya tirigu ingafupikitsidwe pogwiritsa ntchito ulimi wa m'mimba kuti mupeze mbande, kenako kuzithira kwa maola 16, ndipo mibadwo 8 ingapangidwe chaka chilichonse. Nthawi yokulira ya nandolo inafupikitsidwa kuchoka pa masiku 143 m'munda mpaka masiku 67 m'nyumba yobiriwira yopangidwa ndi kuwala kwa maola 16. Mwa kutalikitsa nthawi yojambula mpaka maola 20 ndikuiphatikiza ndi 21°C/16°C (usana/usiku), nthawi yokulira ya nandolo ingafupikitsidwe kufika masiku 68, ndipo kuchuluka kwa mbewu zomwe zimayikidwa ndi 97.8%. Pansi pa chilengedwe cholamulidwa, pambuyo pa chithandizo cha maola 20 cha photoperiod, zimatenga masiku 32 kuchokera pa kubzala mpaka kuphuka, ndipo nthawi yonse yokulira ndi masiku 62-71, omwe ndi ofupikitsa kuposa omwe ali m'munda ndi masiku opitilira 30. Pansi pa chikhalidwe cha greenhouse yopangidwa ndi photoperiod ya maola 22, nthawi yokulira ya tirigu, barele, rape ndi chickpea imafupikitsidwa ndi masiku 22, 64, 73 ndi 33 motsatana, motsatana. Kuphatikiza ndi kukolola mbewu koyambirira, kuchuluka kwa kumera kwa mbewu zokolola koyambirira kumatha kufika pa 92%, 98%, 89% ndi 94%, motsatana, zomwe zingakwaniritse zosowa za kuswana kwathunthu. Mitundu yofulumira kwambiri imatha kubereka mibadwo 6 (tirigu) ndi mibadwo 7 (tirigu). Potengera nthawi ya maola 22, nthawi yophukira ya oats inachepetsedwa ndi masiku 11, ndipo masiku 21 mutatulutsa maluwa, mbewu zosachepera 5 zogwira ntchito zitha kutsimikizika, ndipo mibadwo isanu ikhoza kufalikira mosalekeza chaka chilichonse. Mu nyumba yobiriwira yopangidwa ndi kuwala kwa maola 22, nthawi yokulira ya lentils imafupikitsidwa kufika masiku 115, ndipo imatha kubereka mibadwo 3-4 pachaka. Potengera nthawi yowala kwa maola 24 mu nyumba yobiriwira yopangidwa, nthawi yokulira ya mtedza imachepetsedwa kuchoka pa masiku 145 kufika masiku 89, ndipo imatha kufalikira kwa mibadwo 4 pachaka chimodzi.

Ubwino wopepuka

Kuwala kumachita gawo lofunika kwambiri pakukula ndi chitukuko cha zomera. Kuwala kumatha kulamulira maluwa pokhudza ma photoreceptor ambiri. Chiŵerengero cha kuwala kofiira (R) ndi kuwala kwa buluu (B) n'chofunika kwambiri pa maluwa a mbewu. Kutalika kwa kuwala kofiira kwa 600 ~ 700nm kuli ndi nsonga ya kuyamwa kwa chlorophyll ya 660nm, yomwe ingalimbikitse bwino photosynthesis. Kutalika kwa kuwala kwa buluu kwa 400 ~ 500nm kudzakhudza kuwala kwa zomera, kutsegula m'mimba ndi kukula kwa mbande. Mu tirigu, chiŵerengero cha kuwala kofiira ndi kuwala kwa buluu ndi pafupifupi 1, zomwe zingayambitse maluwa msanga. Pansi pa kuwala kwa R:B = 4:1, nthawi yokulira ya mitundu ya soya yapakati ndi yochedwa kukhwima inafupikitsidwa kuchoka pa masiku 120 kufika pa masiku 63, ndipo kutalika kwa chomera ndi zakudya zinachepa, koma zokolola za mbewu sizinakhudzidwe, zomwe zikanatha kukhutiritsa mbewu imodzi pa chomera chilichonse, ndipo kuchuluka kwapakati kwa kumera kwa mbewu zosakhwima kunali 81.7%. Pokhala ndi kuwala kwa maola 10 ndi kuwonjezera kuwala kwa buluu, zomera za soya zinakhala zazifupi komanso zolimba, zinaphuka patatha masiku 23 zitabzala, zinakhwima mkati mwa masiku 77, ndipo zimatha kubereka mibadwo isanu pachaka chimodzi.

Chiŵerengero cha kuwala kofiira ndi kuwala kofiira kwambiri (FR) chimakhudzanso maluwa a zomera. Mitundu ya utoto wonyentchera kuwala imapezeka m'njira ziwiri: kuyamwa kwa kuwala kofiira kwambiri (Pfr) ndi kuyamwa kwa kuwala kofiira (Pr). Pa chiŵerengero chochepa cha R:FR, mitundu yonyentchera kuwala imasinthidwa kuchoka ku Pfr kukhala Pr, zomwe zimapangitsa kuti zomera ziphuke maluwa tsiku lonse. Kugwiritsa ntchito magetsi a LED kuti azitha kulamulira R:FR(0.66~1.07) yoyenera kungathandize kukulitsa kutalika kwa zomera, kulimbikitsa maluwa a zomera za tsiku lonse (monga morning glory ndi snapdragon), ndikuletsa maluwa a zomera za tsiku lonse (monga marigold). Pamene R:FR ili yoposa 3.1, nthawi ya maluwa a lentils imachedwa. Kuchepetsa R:FR kufika pa 1.9 kumatha kukhala ndi zotsatira zabwino kwambiri za maluwa, ndipo kumatha kuphuka pa tsiku la 31 mutabzala. Zotsatira za kuwala kofiira pa kuletsa maluwa zimayambitsidwa ndi utoto wonyentchera kuwala Pr. Kafukufuku wasonyeza kuti pamene R:FR ili pamwamba pa 3.5, nthawi yophukira maluwa ya zomera zisanu za nyemba (nandolo, nyemba, nyemba zazikulu, nyemba ndi lupin) imachedwa. Mu mitundu ina ya amaranth ndi mpunga, kuwala kofiira kwambiri kumagwiritsidwa ntchito kupititsa patsogolo maluwa ndi masiku 10 ndi masiku 20 motsatana.

Feteleza CO₂

CO₂ndiye gwero lalikulu la kaboni la photosynthesis. Kuchuluka kwa CO2 m'thupi₂nthawi zambiri zimatha kulimbikitsa kukula ndi kuberekana kwa zomera za pachaka za C3, pomwe CO2 imakhala yochepa₂zingachepetse kukula ndi kuberekana chifukwa cha kuchepa kwa mpweya woipa. Mwachitsanzo, mphamvu ya photosynthesis ya zomera za C3, monga mpunga ndi tirigu, imawonjezeka ndi kuchuluka kwa CO2.₂mlingo, zomwe zimapangitsa kuti pakhale kuchuluka kwa zomera ndi maluwa oyambirira. Kuti tipeze zotsatira zabwino za CO2₂Kuchuluka kwa madzi ndi michere m'nthaka kungafunike kuti pakhale madzi okwanira komanso michere m'nthaka. Chifukwa chake, ngati pali ndalama zopanda malire, hydroponics imatha kutulutsa mphamvu zonse za zomera kuti zikule. CO2 yochepa₂Kuchuluka kwa zomera kunachedwetsa nthawi yophukira maluwa ya Arabidopsis thaliana, pomwe CO2 inali yokwera.₂Kuchuluka kwa mpunga kunapangitsa kuti nthawi yophukira maluwa ichepe, kunafupikitsa nthawi yophukira mpaka miyezi itatu, ndipo kunafalikira mibadwo inayi pachaka.₂mpaka 785.7μmol/mol mu bokosi lopangira kukula, nthawi yoberekera ya mtundu wa soya 'Enrei' inafupikitsidwa kufika pa masiku 70, ndipo ikhoza kubereka mibadwo 5 pachaka chimodzi. Pamene CO2₂kuchuluka kwa zipatso kunakwera kufika pa 550μmol/mol, maluwa a Cajanus cajan anachedwa kwa masiku 8 ~ 9, ndipo nthawi yobzala zipatso ndi nthawi yokhwima inachedwanso kwa masiku 9. Cajanus cajan inasonkhanitsa shuga wosasungunuka pa CO2 yambiri.₂kuchuluka kwa zomera, zomwe zingakhudze kufalikira kwa zizindikiro za zomera ndikuchedwetsa maluwa. Kuphatikiza apo, m'chipinda chokulirapo chokhala ndi CO2 yowonjezereka₂, kuchuluka ndi ubwino wa maluwa a soya kumawonjezeka, zomwe zimathandiza kuti maluwa a soya asakanizidwe, ndipo kuchuluka kwa maluwa ake osakanizidwa ndi kwakukulu kwambiri kuposa kwa soya omwe amalimidwa m'munda.

Ziyembekezo zamtsogolo

Ulimi wamakono ukhoza kufulumizitsa njira yoberekera mbewu pogwiritsa ntchito njira zina zoberekera ndi kuberekera malo. Komabe, pali zofooka zina m'njira izi, monga zofunikira kwambiri pa malo, kayendetsedwe ka ntchito kokwera mtengo komanso zinthu zachilengedwe zosakhazikika, zomwe sizingatsimikizire kukolola bwino kwa mbewu. Kuberekera malo kumakhudzidwa ndi nyengo, ndipo nthawi yowonjezera mbewu ndi yochepa. Komabe, kubereketsa zizindikiro za mamolekyulu kumangofulumizitsa kusankha ndi kutsimikiza makhalidwe omwe mukufuna kuberekera. Pakadali pano, ukadaulo wobereketsa mwachangu wagwiritsidwa ntchito pa Gramineae, Leguminosae, Cruciferae ndi mbewu zina. Komabe, kubereketsa mwachangu kwa mafakitale a zomera kumachotsa kwathunthu mphamvu ya nyengo, ndipo kumatha kuwongolera malo okulira malinga ndi zosowa za kukula ndi chitukuko cha zomera. Kuphatikiza ukadaulo wobereketsa mwachangu wa mafakitale a zomera ndi kubereketsa kwachikhalidwe, kubereketsa zizindikiro za mamolekyulu ndi njira zina zoberekera bwino, malinga ndi kubereketsa mwachangu, nthawi yofunikira kuti mupeze mizere yofanana pambuyo pa kusakanikirana ikhoza kuchepetsedwa, ndipo nthawi yomweyo, mibadwo yoyambirira ikhoza kusankhidwa kuti ifupikitse nthawi yofunikira kuti ipeze makhalidwe abwino ndi mibadwo yoberekera.

Cholepheretsa chachikulu cha ukadaulo wobereketsa mbewu mwachangu m'mafakitale ndichakuti mikhalidwe yachilengedwe yomwe imafunika kuti mbewu zosiyanasiyana zikule ndikukula ndi yosiyana kwambiri, ndipo zimatenga nthawi yayitali kuti zinthu zachilengedwe zibereke mwachangu. Nthawi yomweyo, chifukwa cha mtengo wokwera wa zomangamanga ndi ntchito za fakitale ya zomera, zimakhala zovuta kuchita kuyesera kwakukulu kobereketsa mbewu, komwe nthawi zambiri kumabweretsa zokolola zochepa, zomwe zingachepetse kuwunika kwa mbewu. Ndi kusintha pang'onopang'ono ndikusintha kwa zida ndi ukadaulo wa fakitale ya zomera, mtengo womanga ndi kugwiritsa ntchito fakitale ya zomera umachepetsedwa pang'onopang'ono. N'zotheka kupititsa patsogolo ukadaulo wobereketsa mbewu mwachangu ndikufupikitsa nthawi yoberekera pophatikiza bwino ukadaulo wobereketsa mbewu mwachangu wa fakitale ya zomera ndi njira zina zoberekera.

TSIRIZA

Zambiri zomwe zatchulidwa

Liu Kaizhe, Liu Houcheng. Kafukufuku wa kupita patsogolo kwa ukadaulo wobereketsa zomera mwachangu m'fakitale [J]. Ukadaulo wa Uinjiniya wa Zaulimi, 2022,42(22):46-49.