Ukadaulo wauinjiniya waulimi wa minda yobiriwira Yofalitsidwa ku Beijing nthawi ya 17:30 pa Januwale 13, 2023.

Kuyamwa kwa michere yambiri ndi njira yogwirizana kwambiri ndi ntchito za kagayidwe kachakudya ka mizu ya zomera. Njirazi zimafuna mphamvu yopangidwa ndi kupuma kwa maselo a mizu, ndipo kuyamwa kwa madzi kumayendetsedwanso ndi kutentha ndi kupuma, ndipo kupuma kumafuna kutenga nawo mbali kwa mpweya, kotero mpweya womwe uli m'malo okhala mizu umakhudza kwambiri kukula kwa mbewu. Kuchuluka kwa mpweya womwe uli m'madzi kumakhudzidwa ndi kutentha ndi mchere, ndipo kapangidwe ka substrate kamatsimikizira kuchuluka kwa mpweya womwe uli m'malo okhala mizu. Kuthirira kuli ndi kusiyana kwakukulu pakukonzanso ndi kuwonjezera kuchuluka kwa mpweya m'malo okhala ndi madzi osiyanasiyana. Pali zinthu zambiri zomwe zimapangitsa kuti mpweya ukhale wabwino m'malo okhala mizu, koma kuchuluka kwa mphamvu ya chinthu chilichonse ndi kosiyana kwambiri. Kusunga mphamvu yoyenera yosungira madzi m'malo okhala mizu ndi njira yosungira kuchuluka kwa mpweya m'malo okhala mizu.

Zotsatira za kutentha ndi mchere pa kuchuluka kwa mpweya wokhuta mu yankho

Mpweya wosungunuka m'madzi

Mpweya wosungunuka umasungunuka mu mpweya wosagawanika kapena womasuka m'madzi, ndipo kuchuluka kwa mpweya wosungunuka m'madzi kudzafika pamlingo wapamwamba kwambiri pa kutentha kwina, komwe ndi kuchuluka kwa mpweya wodzazidwa. Mpweya wodzazidwa m'madzi umasintha ndi kutentha, ndipo kutentha kukakwera, kuchuluka kwa mpweya kumachepa. Mpweya wodzazidwa m'madzi oyera ndi wokwera kuposa wa m'madzi amchere okhala ndi mchere (Chithunzi 1), kotero kuchuluka kwa mpweya wodzazidwa m'mayankho a michere okhala ndi kuchuluka kosiyanasiyana kudzakhala kosiyana.

Kutumiza kwa mpweya mu matrix

Mpweya umene mizu ya zomera zobiriwira ingapeze kuchokera ku michere uyenera kukhala wopanda mpweya, ndipo mpweya umatengedwa mu substrate kudzera mu mpweya ndi madzi ndi madzi mozungulira mizu. Ukakhala wofanana ndi mpweya womwe uli mumlengalenga pa kutentha kwina, mpweya womwe umasungunuka m'madzi umafika pachimake, ndipo kusintha kwa mpweya womwe uli mumlengalenga kumabweretsa kusintha kofanana kwa mpweya womwe uli mumadzi.

Zotsatira za kupsinjika kwa mpweya m'nthaka m'mizu ya mbewu

Zifukwa za hypoxia ya mizu

Pali zifukwa zingapo zomwe chiopsezo cha hypoxia m'ma hydroponics ndi machitidwe olima pansi pa nthaka chimakhala chokwera nthawi yachilimwe. Choyamba, kuchuluka kwa mpweya wokwanira m'madzi kumachepa pamene kutentha kukukwera. Kachiwiri, mpweya wofunikira kuti mizu ikule umawonjezeka ndi kutentha. Kuphatikiza apo, kuchuluka kwa michere kumachuluka nthawi yachilimwe, kotero kufunikira kwa mpweya kuti michere ilowe m'nthaka kumakhala kwakukulu. Izi zimapangitsa kuti mpweya uchepe m'mizu komanso kusowa kwa zowonjezera zothandiza, zomwe zimapangitsa kuti mizu ichepe.

Kuyamwa ndi kukula

Kuyamwa kwa michere yofunika kwambiri kumadalira njira zomwe zimagwirizana kwambiri ndi kagayidwe ka mizu, zomwe zimafuna mphamvu zomwe zimapangidwa ndi kupuma kwa maselo a mizu, kutanthauza kuti, kuwonongeka kwa zinthu zopangidwa ndi photosynthesis pamaso pa mpweya. Kafukufuku wasonyeza kuti 10% ~ 20% ya zinthu zonse zomwe zimalowa mu zomera za phwetekere zimagwiritsidwa ntchito mu mizu, 50% yomwe imagwiritsidwa ntchito poyamwa ayoni ya michere, 40% kuti ikule ndi 10% yokha kuti ikonzedwe. Mizu iyenera kupeza mpweya pamalo omwe imatulutsa CO2.₂. Pakakhala vuto la anaerobic chifukwa cha mpweya woipa m'malo osungira madzi ndi hydroponics, hypoxia imakhudza kuyamwa kwa madzi ndi michere. Hypoxia imayankha mwachangu kuyamwa kwa michere, monga nitrate (NO).₃^-), potaziyamu (K) ndi phosphate (PO₄^3-), zomwe zingasokoneze kuyamwa kwa calcium (Ca) ndi magnesium (Mg) m'thupi.

Kukula kwa mizu ya zomera kumafuna mphamvu, ntchito ya mizu yachibadwa imafuna mpweya wochepa kwambiri, ndipo mpweya wochepa pansi pa COP umakhala chinthu chomwe chimalepheretsa kagayidwe ka maselo a mizu (hypoxia). Pamene mpweya uli wochepa, kukulako kumachepa kapena kuima. Ngati mpweya wochepa pang'ono umakhudza nthambi ndi masamba okha, mizu imatha kulipira gawo la mizu lomwe silikugwiranso ntchito pazifukwa zina powonjezera kuyamwa kwa m'deralo.

Kagayidwe ka chakudya m'mera kamadalira mpweya ngati cholandirira ma elekitironi. Popanda mpweya, kupanga ATP kudzayima. Popanda ATP, kutuluka kwa ma protoni kuchokera ku mizu kudzayima, madzi a maselo a mizu adzakhala acidic, ndipo maselowa adzafa mkati mwa maola ochepa. Kuchepa kwa mpweya kwakanthawi kochepa sikungayambitse kupsinjika kwa zakudya kosatha m'zomera. Chifukwa cha njira ya "kupuma kwa nitrate", kungakhale kusintha kwakanthawi kochepa kuti muthane ndi kuchepa kwa mpweya ngati njira ina panthawi ya kuchepa kwa mpweya m'mizu. Komabe, kuchepa kwa mpweya m'mizu kwa nthawi yayitali kudzatsogolera kukula pang'onopang'ono, kuchepa kwa tsamba komanso kuchepa kwa kulemera kwatsopano komanso kouma, zomwe zingayambitse kuchepa kwakukulu kwa zokolola.

Ethylene

Zomera zimapanga ethylene pamalopo pansi pa kupsinjika kwakukulu. Nthawi zambiri, ethylene imachotsedwa pamizu pofalitsa mpweya m'nthaka. Madzi akadzaza, kupangika kwa ethylene sikungowonjezeka kokha, komanso kufalikira kudzachepa kwambiri chifukwa mizu imazunguliridwa ndi madzi. Kuwonjezeka kwa kuchuluka kwa ethylene kudzapangitsa kuti minofu ya mpweya ipange mizu (Chithunzi 2). Ethylene ingayambitsenso kukalamba kwa masamba, ndipo kuyanjana pakati pa ethylene ndi auxin kudzawonjezera kupangika kwa mizu yoyambira.

Kuchepa kwa mpweya m'thupi kumabweretsa kuchepa kwa kukula kwa masamba

ABA imapangidwa mu mizu ndi masamba kuti ithane ndi mavuto osiyanasiyana a chilengedwe. Mu mizu, yankho lachizolowezi ku kupsinjika ndi kutsekedwa kwa stomatal, komwe kumaphatikizapo kupangidwa kwa ABA. Stomata isanatsekedwe, pamwamba pa chomeracho pamatha kutupa, masamba apamwamba amafota, ndipo mphamvu ya photosynthesis ingachepenso. Kafukufuku wambiri wasonyeza kuti stomata imayankha kuwonjezeka kwa kuchuluka kwa ABA mu apoplast potseka, ndiko kuti, kuchuluka konse kwa ABA m'masamba osakhala masamba potulutsa ABA mkati mwa maselo, zomera zimatha kuwonjezera kuchuluka kwa apoplast ABA mwachangu kwambiri. Zomera zikamavutika ndi chilengedwe, zimayamba kutulutsa ABA m'maselo, ndipo chizindikiro chotulutsa mizu chikhoza kufalikira mumphindi m'malo mwa maola. Kuwonjezeka kwa ABA m'maselo a masamba kungachepetse kutalika kwa khoma la maselo ndikupangitsa kuti masamba achepe. Zotsatira zina za hypoxia ndikuti nthawi ya moyo wa masamba imafupikitsidwa, zomwe zimakhudza masamba onse. Hypoxia nthawi zambiri imayambitsa kuchepa kwa cytokinin ndi nitrate transport. Kusowa kwa nayitrogeni kapena cytokinin kudzachepetsa nthawi yosamalira tsamba ndikuletsa kukula kwa nthambi ndi masamba mkati mwa masiku ochepa.

Kukonza mpweya wabwino m'mizu ya mbewu

Makhalidwe a gawo lapansi ndi ofunika kwambiri pakufalitsa madzi ndi mpweya. Kuchuluka kwa mpweya m'mizu ya ndiwo zamasamba zobiriwira kumadalira kwambiri mphamvu yosunga madzi ya gawo lapansi, kuthirira (kukula ndi kuchuluka kwa madzi), kapangidwe ka gawo lapansi ndi kutentha kwa gawo lapansi. Pokhapokha ngati mpweya m'mizu uli pamwamba pa 10% (4~5mg/L) ndiye kuti ntchito ya mizu ingapitirire bwino.

Mizu ya mbewu ndi yofunika kwambiri pakukula kwa zomera komanso kukana matenda a zomera. Madzi ndi michere zimayamwa malinga ndi zosowa za zomera. Komabe, kuchuluka kwa mpweya m'mizu kumatsimikizira kwambiri momwe michere ndi madzi zimayamwa bwino komanso mtundu wa mizu. Kuchuluka kwa mpweya m'mizu kungathandize kuti mizu ikhale ndi thanzi, kuti zomera zikhale ndi mphamvu yolimbana ndi tizilombo toyambitsa matenda (Chithunzi 3). Kuchuluka kwa mpweya m'mizu kumachepetsanso chiopsezo cha matenda a anaerobic, motero kuchepetsa chiopsezo cha tizilombo toyambitsa matenda.

Kugwiritsa ntchito mpweya m'malo ozungulira mizu

Mpweya wambiri womwe umagwiritsidwa ntchito ndi mbewu ukhoza kufika pa 40mg/m2/h (kuchuluka kwa mpweya kumadalira mbewu). Kutengera kutentha, madzi othirira akhoza kukhala ndi mpweya wokwana 7~8mg/L (Chithunzi 4). Kuti afike pa 40 mg, 5L ya madzi iyenera kuperekedwa ola lililonse kuti ikwaniritse kufunikira kwa mpweya, koma kwenikweni, kuchuluka kwa kuthirira tsiku limodzi sikungafikire. Izi zikutanthauza kuti mpweya womwe umaperekedwa ndi kuthirira umagwira ntchito yaying'ono chabe. Mpweya wambiri wa okosijeni umafika kudera la mizu kudzera m'mabowo omwe ali mu matrix, ndipo mpweya woperekedwa kudzera m'mabowo umafika pa 90%, kutengera nthawi ya tsiku. Pamene nthunzi ya zomera ifika pamlingo waukulu, kuchuluka kwa kuthirira kumafika pamlingo waukulu, womwe ndi wofanana ndi 1~1.5L/m2/h. Ngati madzi othirira ali ndi mpweya wa 7mg/L, amapereka mpweya wa 7~11mg/m2/h kudera la mizu. Izi ndi zofanana ndi 17%~25% ya kufunikira. Zachidziwikire, izi zikugwira ntchito pokhapokha ngati madzi othirira opanda mpweya m'nthaka amalowedwa m'malo ndi madzi abwino othirira.

Kuwonjezera pa kugwiritsa ntchito mizu, tizilombo toyambitsa matenda m'mizu timadyanso mpweya. N'zovuta kuwerengera izi chifukwa palibe muyeso womwe wapangidwa pankhaniyi. Popeza zinthu zatsopano zimasinthidwa chaka chilichonse, zitha kuganiziridwa kuti tizilombo toyambitsa matenda timagwira ntchito yochepa kwambiri pakugwiritsa ntchito mpweya.

Konzani kutentha kwa mizu kuti kukhale koyenera kwa chilengedwe

Kutentha kwa chilengedwe kwa mizu n'kofunika kwambiri pakukula ndi kugwira ntchito bwino kwa mizu, komanso ndi chinthu chofunikira chomwe chimakhudza kuyamwa kwa madzi ndi michere ndi mizu.

Kutentha kochepa kwambiri kwa substrate (kutentha kwa mizu) kungayambitse vuto la kuyamwa madzi. Pa 5℃, kuyamwa kumakhala kotsika ndi 70% ~ 80% kuposa pa 20℃. Ngati kutentha kochepa kwa substrate kukugwirizana ndi kutentha kwakukulu, kungayambitse kufota kwa zomera. Kuyamwa kwa ayoni mwachionekere kumadalira kutentha, komwe kumaletsa kuyamwa kwa ayoni pa kutentha kochepa, ndipo kukhudzidwa kwa michere yosiyanasiyana ndi kutentha kumakhala kosiyana.

Kutentha kwambiri kwa substrate nakonso sikuthandiza, ndipo kungayambitse mizu yayikulu kwambiri. Mwa kuyankhula kwina, pali kufalikira kosalinganika kwa zinthu zouma m'zomera. Chifukwa mizu ndi yayikulu kwambiri, kutayika kosafunikira kumachitika kudzera mu kupuma, ndipo gawo ili la mphamvu yotayika likanatha kugwiritsidwa ntchito pokolola gawo la chomera. Pa kutentha kwakukulu kwa substrate, kuchuluka kwa mpweya wosungunuka kumakhala kochepa, zomwe zimakhudza kwambiri kuchuluka kwa mpweya m'mizu kuposa mpweya womwe umadyedwa ndi tizilombo toyambitsa matenda. Mizu imadya mpweya wambiri, ndipo imabweretsa hypoxia ngati substrate kapena dothi silili bwino, motero kuchepetsa kuyamwa kwa madzi ndi ayoni.

Sungani mphamvu yokwanira yosungira madzi.

Pali ubale woipa pakati pa kuchuluka kwa madzi ndi kuchuluka kwa mpweya mu matrix. Madzi akachuluka, kuchuluka kwa mpweya kumachepa, ndipo mosemphanitsa. Pali kusiyana kwakukulu pakati pa kuchuluka kwa madzi ndi mpweya mu matrix, ndiko kuti, 80% ~ 85% ya madzi (Chithunzi 5). Kusunga madzi kwa nthawi yayitali pamwamba pa 85% mu substrate kudzakhudza kupezeka kwa mpweya. Mpweya wambiri (75% ~ 90%) umachitika kudzera m'ma pores mu matrix.

Kuwonjezera kuthirira ku kuchuluka kwa mpweya m'nthaka

Kuwala kwa dzuwa kwambiri kudzapangitsa kuti mpweya ugwiritsidwe ntchito kwambiri komanso kuti mizu yake ikhale ndi mpweya wochepa (Chithunzi 6), ndipo shuga wambiri udzapangitsa kuti mpweya ugwiritsidwe ntchito kwambiri usiku. Mpweya wotuluka m'madzi umakhala wamphamvu, madzi amalowa kwambiri, ndipo mpweya umakhala wochuluka komanso mpweya wochuluka m'nthaka. Kuchokera kumanzere kwa Chithunzi 7, zikuwoneka kuti mpweya womwe uli m'nthaka udzawonjezeka pang'ono mutathirira ngati madzi a m'nthaka ali ambiri ndipo mpweya uli wochepa kwambiri. Monga momwe zasonyezedwera kumanja kwa chithunzi 7, ngati pali kuwala kwabwino, mpweya womwe uli m'nthaka umawonjezeka chifukwa cha madzi ambiri omwe amalowa (nthawi yomweyo yothirira). Mphamvu ya kuthirira pa mpweya womwe uli m'nthaka ndi yochepa kwambiri kuposa mphamvu ya madzi (mpweya) m'nthaka.

Kambiranani

Pakupanga kwenikweni, kuchuluka kwa mpweya (mpweya) m'mizu ya mbewu sikunyalanyazidwa mosavuta, koma ndi chinthu chofunikira kwambiri kuti mbewu zikule bwino komanso kuti mizu ikule bwino.

Kuti mupeze zokolola zambiri panthawi yokolola, ndikofunikira kwambiri kuteteza malo okhala ndi mizu yabwino momwe mungathere. Kafukufuku wasonyeza kuti O₂Zomwe zili mu mizu ya zomera zomwe zili pansi pa 4mg/L sizingakhudze kukula kwa mbewu.₂Zomwe zili mu mizu zimakhudzidwa kwambiri ndi kuthirira (kuchuluka kwa kuthirira ndi kuchuluka kwa madzi), kapangidwe ka substrate, kuchuluka kwa madzi mu substrate, kutentha kwa greenhouse ndi substrate, ndipo mitundu yosiyanasiyana yobzala idzakhala yosiyana. Algae ndi tizilombo toyambitsa matenda zimakhalanso ndi ubale wina ndi kuchuluka kwa mpweya mu mizu ya mbewu za hydroponic. Hypoxia sikuti imangoyambitsa kukula pang'onopang'ono kwa zomera, komanso imawonjezera kuthamanga kwa tizilombo toyambitsa matenda mu mizu (pythium, phytophthora, fusarium) pakukula kwa mizu.

Njira yothirira ili ndi mphamvu yaikulu pa O₂mulingo mu gawo lapansi, ndipo ndi njira yowongoleredwa bwino pakubzala. Kafukufuku wina wokhudza kubzala duwa adapeza kuti kuwonjezera pang'onopang'ono kuchuluka kwa madzi mu gawo lapansi (m'mawa) kungapangitse mpweya kukhala wabwino. Mu gawo lapansi lomwe lili ndi mphamvu yochepa yosunga madzi, gawo lapansi limatha kusunga mpweya wambiri, ndipo nthawi yomweyo, ndikofunikira kupewa kusiyana kwa kuchuluka kwa madzi pakati pa magawo kudzera mu kuthirira pafupipafupi komanso nthawi yochepa. Pamene mphamvu yosunga madzi ya magawo lapansi ili yotsika, kusiyana kwakukulu pakati pa magawo. Gawo lonyowa, nthawi yochepa yothirira komanso nthawi yayitali kumatsimikizira kuti mpweya wambiri ulowe m'malo mwake komanso mpweya wabwino.

Kutuluka kwa madzi mu substrate ndi chinthu china chomwe chimakhudza kwambiri kuchuluka kwa mpweya womwe umatuluka komanso kuchuluka kwa mpweya womwe umatuluka mu substrate, kutengera mtundu ndi mphamvu ya madzi yomwe imasunga mu substrate. Madzi othirira sayenera kukhala pansi pa substrate kwa nthawi yayitali, koma ayenera kutulutsidwa mwachangu kuti madzi othirira atsopano okhala ndi mpweya wabwino afike pansi pa substrate kachiwiri. Kuthamanga kwa madzi kumatha kusinthidwa ndi njira zina zosavuta, monga kusinthasintha kwa madzi mu substrate m'mbali yayitali komanso m'lifupi. Kuchuluka kwa madzi mu substrate, kuthamanga kwa madzi kumathamanga. Substrate zosiyanasiyana zimakhala ndi mipata yosiyanasiyana ndipo kuchuluka kwa malo otulukira madzi kumasiyananso.

TSIRIZA

[chidziwitso cha mawu]

Xie Yuanpei. Zotsatira za kuchuluka kwa mpweya m'chilengedwe m'mizu ya mbewu zobiriwira pakukula kwa mbewu [J]. Agricultural Engineering Technology, 2022,42(31):21-24.