[Chidule] Kutengera ndi zambiri zoyeserera, nkhaniyi ikukambirana nkhani zingapo zofunika pakusankha mtundu wa kuwala m'mafakitale a zomera, kuphatikizapo kusankha magwero a kuwala, zotsatira za kuwala kofiira, buluu ndi chikasu, komanso kusankha mitundu ya ma spectral, kuti tipeze chidziwitso cha mtundu wa kuwala m'mafakitale a zomera. Kudziwa njira yofananira kumapereka mayankho othandiza omwe angagwiritsidwe ntchito pofotokoza.
Kusankha gwero la kuwala

Mafakitale a zomera nthawi zambiri amagwiritsa ntchito magetsi a LED. Izi zili choncho chifukwa magetsi a LED ali ndi mawonekedwe a kuwala kwambiri, kugwiritsa ntchito mphamvu zochepa, kupanga kutentha kochepa, kukhala ndi moyo wautali komanso mphamvu yosinthika ya kuwala ndi sipekitiramu, zomwe sizingakwaniritse zofunikira pakukula kwa zomera ndi kusonkhanitsa zinthu moyenera, komanso kusunga mphamvu, kuchepetsa kupanga kutentha ndi ndalama zamagetsi. Ma magetsi a LED okulirapo amatha kugawidwanso m'magawo awiri: magetsi a LED okhala ndi chipu chimodzi chachikulu kuti agwiritsidwe ntchito nthawi zambiri, magetsi a LED okhala ndi chipu chimodzi chachikulu kuti agwiritsidwe ntchito nthawi zambiri, ndi magetsi a LED okhala ndi chipu chimodzi chachikulu kuti agwiritsidwe ntchito nthawi zambiri. Mtengo wa mitundu iwiri yomaliza ya magetsi a LED okhala ndi zomera nthawi zambiri umakhala woposa nthawi 5 kuposa magetsi wamba a LED, kotero magwero osiyanasiyana a kuwala ayenera kusankhidwa malinga ndi zolinga zosiyanasiyana. Pa mafakitale akuluakulu a zomera, mitundu ya zomera zomwe amalima imasintha malinga ndi kufunikira kwa msika. Pofuna kuchepetsa ndalama zomangira komanso kusakhudza kwambiri momwe ntchito yopangira imagwirira ntchito, wolembayo akulangiza kugwiritsa ntchito ma chip a LED okhala ndi ma chipu ambiri kuti agwiritsidwe ntchito ngati gwero la magetsi. Kwa mafakitale ang'onoang'ono a zomera, ngati mitundu ya zomera ndi yokhazikika, kuti apange bwino kwambiri komanso kukhala ndi khalidwe labwino popanda kukweza mtengo womanga, ma LED chips amitundu yosiyanasiyana a zomera kapena magetsi wamba angagwiritsidwe ntchito ngati gwero la magetsi. Ngati tikufuna kuphunzira momwe kuwala kumakhudzira kukula kwa zomera ndi kuchuluka kwa zinthu zothandiza, kuti tipereke njira yabwino kwambiri yowunikira popanga zinthu zazikulu mtsogolo, kuphatikiza kwa ma LED amitundu yosiyanasiyana angagwiritsidwe ntchito kusintha zinthu monga kuwala kwamphamvu, kuwala kwamtundu, ndi nthawi yowunikira kuti tipeze njira yabwino kwambiri yowunikira chomera chilichonse motero kupereka maziko opangira zinthu zazikulu.

Kuwala kofiira ndi kwabuluu

Ponena za zotsatira zenizeni za kafukufuku, pamene kuwala kofiira (R) kuli kokwera kuposa kuwala kwa buluu (B) (lettuce R:B = 6:2 ndi 7:3; sipinachi R:B = 4:1; mbande za gourd R:B = 7:3; mbande za nkhaka R:B = 7:3), kafukufukuyu adawonetsa kuti kuchuluka kwa biomass (kuphatikiza kutalika kwa chomera cha mlengalenga, malo apamwamba a masamba, kulemera kwatsopano ndi kulemera kouma, ndi zina zotero) kunali kokwera, koma kukula kwa tsinde ndi index yamphamvu ya mbande za zomera zinali zazikulu pamene kuwala kwa buluu kunali kokwera kuposa kuwala kofiira. Pa zizindikiro za biochemical, kuchuluka kwa kuwala kofiira kuposa kuwala kwa buluu nthawi zambiri kumakhala kopindulitsa pakuwonjezeka kwa shuga wosungunuka m'zomera. Komabe, pakusonkhanitsa VC, mapuloteni osungunuka, chlorophyll ndi carotenoids m'zomera, ndibwino kugwiritsa ntchito kuwala kwa LED komwe kuli ndi kuwala kwa buluu kokwera kuposa kuwala kofiira, ndipo kuchuluka kwa malondialdehyde nakonso kumakhala kochepa pansi pa izi.

Popeza fakitale ya zomera imagwiritsidwa ntchito makamaka kulima ndiwo zamasamba kapena kubzala mbande za mafakitale, zitha kutsimikiziridwa kuchokera ku zotsatirazi kuti poganizira kuchulukitsa zokolola ndikuganizira ubwino, ndikoyenera kugwiritsa ntchito tchipisi ta LED tokhala ndi kuwala kofiira kwambiri kuposa kuwala kwabuluu ngati gwero la kuwala. Chiŵerengero chabwino ndi R:B = 7:3. Kuphatikiza apo, chiŵerengero chotere cha kuwala kofiira ndi buluu chimagwira ntchito makamaka pa mitundu yonse ya ndiwo zamasamba kapena mbande zamasamba, ndipo palibe zofunikira zenizeni pa zomera zosiyanasiyana.

Kusankha kutalika kwa mafunde ofiira ndi abuluu

Panthawi ya photosynthesis, mphamvu ya kuwala imayamwa makamaka kudzera mu chlorophyll a ndi chlorophyll b. Chithunzi chomwe chili pansipa chikuwonetsa ma spectra a kuyamwa a chlorophyll a ndi chlorophyll b, pomwe mzere wobiriwira wa spectral ndi ma spectra a kuyamwa a chlorophyll a, ndipo mzere wa buluu wa spectral ndi ma spectra a kuyamwa a chlorophyll b. Zitha kuwoneka kuchokera pachithunzichi kuti chlorophyll a ndi chlorophyll b onse ali ndi ma peak awiri a kuyamwa, imodzi m'dera la kuwala kwabuluu ndi inayo m'dera la kuwala kofiira. Koma ma peak awiri a kuyamwa a chlorophyll a ndi chlorophyll b ndi osiyana pang'ono. Kunena zoona, ma peak awiri a chlorophyll a ndi 430 nm ndi 662 nm, motsatana, ndipo ma peak awiri a chlorophyll b ndi 453 nm ndi 642 nm, motsatana. Ma peak anayi awa sadzasintha ndi zomera zosiyanasiyana, kotero kusankha ma wavelength ofiira ndi abuluu m'malo owunikira sikudzasintha ndi mitundu yosiyanasiyana ya zomera.

Ma spectra a kuyamwa kwa chlorophyll a ndi chlorophyll b

Kuwala kwa LED wamba komwe kuli ndi ma spectrum ambiri kungagwiritsidwe ntchito ngati gwero la kuwala kwa fakitale ya fakitale, bola ngati kuwala kofiira ndi buluu kumatha kuphimba mafunde awiri apamwamba a chlorophyll a ndi chlorophyll b, ndiko kuti, mafunde a kuwala kofiira nthawi zambiri amakhala 620 ~ 680 nm, pomwe kuwala kwabuluu Mafunde a kutalika kwa kuwala ndi kuyambira 400 mpaka 480 nm. Komabe, mafunde a kuwala kofiira ndi buluu sayenera kukhala otakata kwambiri chifukwa sikuti amangowononga mphamvu ya kuwala, komanso akhoza kukhala ndi zotsatira zina.

Ngati kuwala kwa LED kopangidwa ndi tchipisi zofiira, zachikasu ndi zabuluu kumagwiritsidwa ntchito ngati gwero la kuwala kwa fakitale ya fakitale, kutalika kwa kutalika kwa kuwala kofiira kuyenera kuyikidwa ku kutalika kwa kutalika kwa chlorophyll a, ndiko kuti, pa 660 nm, kutalika kwa kutalika kwa kuwala kwa buluu kuyenera kuyikidwa ku kutalika kwa kutalika kwa chlorophyll b, mwachitsanzo pa 450 nm.

Udindo wa kuwala kwachikasu ndi kobiriwira

Ndikoyenera kwambiri ngati chiŵerengero cha kuwala kofiira, kobiriwira ndi kwabuluu chili R:G:B=6:1:3. Ponena za kutsimikiza kwa kutalika kwa kutalika kwa kuwala kobiriwira, popeza kumachita gawo lolamulira pakukula kwa zomera, kumafunika kukhala pakati pa 530 ndi 550 nm.

Chidule

Nkhaniyi ikufotokoza njira yosankhira kuwala kwabwino m'mafakitale a zomera kuchokera ku mfundo za chiphunzitso ndi zothandiza, kuphatikizapo kusankha mtundu wa mafunde a kuwala kofiira ndi buluu mu gwero la kuwala kwa LED komanso udindo ndi chiŵerengero cha kuwala kwachikasu ndi kobiriwira. Pakukula kwa zomera, kufananiza koyenera pakati pa zinthu zitatu za mphamvu ya kuwala, khalidwe la kuwala ndi nthawi ya kuwala, komanso ubale wawo ndi zakudya, kutentha ndi chinyezi, ndi kuchuluka kwa CO2 kuyeneranso kuganiziridwa mokwanira. Pakupanga kwenikweni, kaya mukufuna kugwiritsa ntchito kuwala kwa LED kwa wide spectrum kapena multi-chip kuphatikiza kwa kuwala kwa LED, chiŵerengero cha mafunde ndicho chinthu chachikulu chomwe muyenera kuganizira, chifukwa kuwonjezera pa khalidwe la kuwala, zinthu zina zitha kusinthidwa nthawi yeniyeni panthawi yogwira ntchito. Chifukwa chake, chinthu chofunikira kwambiri pakupanga mafakitale a zomera chiyenera kukhala kusankha mtundu wa kuwala.

Wolemba: Yong Xu

Gwero la nkhani: Wechat nkhani ya Agricultural Engineering Technology (greenhouse horticulture)

Wolemba: Yong Xu,Njira yosankhira zinthu zopepuka m'mafakitale a zomera [J]. Agricultural Engineering Technology, 2022, 42(4): 22-25.